(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.281. అధ్యాయః 281
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి భూతోత్పత్తివినాశాదిప్రతిపాదకదేవలనారదసంవాదానువాదః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

భీష్మ ఉవాచ। 12-281-0x(6355)(76513)
అత్రైవోదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
నారదస్య చ సంవాదం దేవలస్యాసితస్య చ॥ 12-281-1(76514)
ఆసీనం దేవలం వృద్ధం బుద్ధ్వా బుద్ధిమతాం వరం।
నారదః పరిపప్రచ్ఛ భూతానాం ప్రభవాప్యయం॥ 12-281-2(76515)
నారద ఉవాచ। 12-281-3x(6356)
కుతః సృష్టమిదం విశ్వం బ్రహ్మన్స్థావరజంగమం।
ప్రలయే చ కమభ్యేతి తద్భవాన్ప్రబ్రవీతు మే॥ 12-281-3(76516)
అసిత ఉవాచ। 12-281-4x(6357)
యేభ్యః సృజతి భూతాని కాలో భావప్రచోదితః।
మహాభూతాని పంచేతి తాన్యాహుర్భూతచింతకాః॥ 12-281-4(76517)
తేభ్యః సృజతి భూతాని కాల ఆత్మప్రచోదితః।
ఏతేభ్యో యః పరం బ్రూయాదసద్బ్రూయాదసంశయం॥ 12-281-5(76518)
విద్ధి నారద పంచైతాఞ్శాశ్వతానచలాంధ్రువాన్।
మహతస్తేజసో రాశీన్కాలషష్ఠాన్స్వభావతః॥ 12-281-6(76519)
ఆపశ్చైవాంతరిక్షం చ పృథివీ వాయుపావకౌ।
అసిద్ధిః పరమేతేభ్యో భూతేభ్యో ముక్తసంశయం॥ 12-281-7(76520)
నోపపత్త్యా న వా యుక్త్యా త్వసద్బ్రూయాదసంశయం।
వేత్థైతానభినిర్వృత్తాన్షడేతే యస్య రాశయః॥ 12-281-8(76521)
పంచైవ తాని కాలశ్చ భావాభావౌ చ కేవలౌ।
అష్టౌ భూతాని భూతానాం శాశ్వతాని భవావ్యయౌ॥ 12-281-9(76522)
అభావభావితేష్వేవ తేభ్యశ్చ ప్రభవంత్యపి।
వినష్టోఽప్యనుతాన్యేవ జంతుర్భవతి పంచధా॥ 12-281-10(76523)
తస్య భూమిమయో దేహః శ్రోత్రమాకాశసంభవం।
సూర్యాచ్చక్షురసుర్వాయోరద్భ్యస్తు ఖలు శోణితం॥ 12-281-11(76524)
చక్షుషీ నాసికాకర్ణౌ త్వక్ జిహ్వేతి చ ప·ంచమీ।
ఇంద్రియాణీంద్రియార్థానాం జ్ఞానాని కవయో విదుః॥ 12-281-12(76525)
దర్శనం శ్రవణం ఘ్రాణం స్పర్శనం రసనం తథా।
ఉపపత్త్యా గుణాన్విద్ధి పంచ పంచసు ధాతుషు॥ 12-281-13(76526)
రూపం గంధో రసః స్పర్శః శబ్దశ్చైవాథ తద్గుణాః।
ఇంద్రియైరుపలభ్యంతే పంచధా పంచ పంచభిః॥ 12-281-14(76527)
రూపం గంధం రసం స్పర్శం శబ్దం చైవాథ తద్గుణాన్।
ఇంద్రియాణి న బుధ్యంతే క్షేత్రజ్ఞస్తైస్తు బుధ్యతే॥ 12-281-15(76528)
చిత్తమింద్రియసంఘాతాత్పరం తస్మాత్పరం మనః।
మనసస్తు పరా బుద్ధిః క్షేత్రజ్ఞో బుద్ధితః పరః॥ 12-281-16(76529)
పూర్వం చేతయతే జంతురింద్రియైర్విషయాన్పృథక్।
విచార్య మనసా పశ్చాదథ బుద్ధ్యా వ్యవస్యతి।
ఇంద్రియైరుపసృష్టార్థాన్మత్వా యస్త్వధ్యవస్యతి॥ 12-281-17(76530)
చిత్తమింద్రియసంఘాతం మనో బుద్ధిస్తథాఽష్టమీ।
అష్టౌ జ్ఞానేంద్రియాణ్యాహురేతాన్యధ్యాత్మచింతకాః॥ 12-281-18(76531)
పాణిం పాదం చ పాయుం చ మేహనం పంచమం ముఖం।
ఇతి సంశబ్ద్యమానాని శృణు కర్మేంద్రియాణ్యపి॥ 12-281-19(76532)
జల్పనాభ్యవహారార్థం ముఖమింద్రియముచ్యతే।
గమనేంద్రియం తథా పాదౌ కర్మణః కరణే కరౌ॥ 12-281-20(76533)
పాయూపస్థం విసర్గార్థమింద్రియే తుల్యకర్మణీ।
విసర్గే చ పురీషస్య విసర్గే చాపి కామికే॥ 12-281-21(76534)
మనః షష్ఠాన్యథైతాని వాచా సంయగ్యథాగమం।
జ్ఞానచేష్టేంద్రియగుణాః సర్వేషాం శబ్దితా మయా॥ 12-281-22(76535)
ఇంద్రియాణాం స్వకర్మభ్యః శ్రమాదుపరమో యదా।
భవతీంద్రియసంన్యాసాదథ స్వపితి వై నరః॥ 12-281-23(76536)
ఇంద్రియాణాం వ్యుపరమే మనోఽవ్యుపరతం యది।
సేవతే విషయానేవ తం విద్యాత్స్వప్నదర్శనం॥ 12-281-24(76537)
సాత్వికాశ్చైవ యే భావాస్తథా రాజసతామసాః।
కర్మయుక్తాః ప్రశంసంతి సాత్వికాన్నేతరాంస్తథా॥ 12-281-25(76538)
ఆనందః కర్మణాం సిద్ధిః ప్రతిపత్తిః పరా గతిః।
సాత్వికస్య నిమిత్తాని భావాన్సంశ్రయసే స్మృతిః॥ 12-281-26(76539)
జంతుష్వేకతమేష్వేవం భావం యో వా సమాస్థితః।
భావయోరీప్సితం నిత్యం ప్రత్యక్షం గమనం ద్వయోః॥ 12-281-27(76540)
ఇంద్రియాణి చ భావాశ్చ గుణాః సప్తదశ స్మృతాః।
తేషామష్టాదశో దేహీ యః శరీరే స శాశ్వతః॥ 12-281-28(76541)
అథవా సశరీరాస్తే గుణాః సర్వే శరీరిణాం।
సంశ్రితాస్తద్వియోగే హి సశరీరా న సంతి తే॥ 12-281-29(76542)
అథవా సంవిభాగేన శరీరం పాంచభౌతికం।
ఏకశ్చ దశ చాష్టౌ చ గుణాః సహ శరీరిణాం।
ఊష్మణా సహ విశో వా సంఘాతః పాంచభౌతికః॥ 12-281-30(76543)
మహాన్సంధారయత్యేతచ్ఛరీరం వాయునా సహ।
సత్యప్రభావయుక్తస్య నిమిత్తం దేహభేదనే॥ 12-281-31(76544)
తథైవోత్పద్యతే కించిత్పంచత్వం గచ్ఛతే తథా।
పుణ్యపాపవినాశాంతే పుణ్యపాపసమీరితః।
దేహం విశతి కాలేన తతోఽయం కర్మసంభవం॥ 12-281-32(76545)
హిత్వాహిత్వా హ్యయం ప్రైతి దేహాద్దేహం కృతాశ్రయః।
కాలసంచోదితః క్షేత్రీ విశీర్ణాద్వా గృహాద్గృహం॥ 12-281-33(76546)
తం తు నైవానుతప్యంతే ప్రాజ్ఞా నిశ్చితనిశ్చయాః।
కృపణాస్త్వనుతప్యంతే జనాః సంబంధిమానినః॥ 12-281-34(76547)
న హ్యయం కస్యచిత్కశ్చిన్నాస్య కశ్చన విద్యతే।
భవత్యేకో హ్యయం నిత్యం శరీరే సుఖదుఃఖకృత్॥ 12-281-35(76548)
నైవ సంజాయతే జంతుర్న చ జాతు విపద్యతే।
యాతి దేహమయం ముక్త్వా కదాచిత్పరమాం గతిం॥ 12-281-36(76549)
పుణ్యపాపమయం దేహం క్షపయన్కర్మసంక్షయాత్।
క్షీణదేహః పునర్దేహీ బ్రహ్మత్వముపగచ్ఛతి॥ 12-281-37(76550)
పుణ్యపాపక్షయార్థం హి సాంఖ్యజ్ఞానం విధీయతే।
తత్క్షయే హృది పశ్యంతి బ్రహ్మభావే పరాం గతిం॥ ॥ 12-281-38(76551)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి ఏకాశీత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 281॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-281-13 పంచధేతి ఝ. పాఠః॥
12-281-37 క్షీణభోగః పునర్దేహీతి ధ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.